จัดทำบรรณานุกรมด้วย Zotero: ให้ข้อมูลกับ Zotero

จัดทำบรรณานุกรมด้วย Zotero: ให้ข้อมูลกับ Zotero

หลังจากที่อ่านมาสองตอน ตอนนี้เราจะเริ่มลงมือทำกันแล้วล่ะครับ

ก่อนจะเริ่มลงมือทำ ก็ขออธิบายหลักการการทำงานของโปรแกรม Zotero อีกซักนิดเพื่อให้เราเห็นภาพของโปรแกรมได้ชัดขึ้น

การที่จะมาเป็นบรรณานุกรมได้นั้น ก็มีวิธีการด้วยกันสองขั้นตอน ได้แก่ 1. นำข้อมูลเข้า ด้วยการพิมพ์ด้วยมือ, ดึงจากฐานข้อมูลออนไลน์, นำเข้าข้อมูลจากไฟล์ตระกูล reference และ 2. เปิดโปรแกรม Microsoft Word แล้วใช้โปรแกรม Zotero จัดเรียงข้อมูลต่างๆ มาวางในไฟล์ Microsoft Word ของเรา

มีเพียงแค่สองขั้นตอนเองครับ สำหรับตอนนี้เราจะพูดถึงขั้นตอนแรกเป็นหลัก ขั้นตอนที่สองจะเป็นตอนหน้าครับ

การนำข้อมูลเข้า ก็มีด้วยกัน สามวิธีด้วยกันครับ

1. พิมพ์ด้วยมือของเราเอง นำเอาข้อมูลของสื่อนั้นๆ มาพิมพ์ลงในช่องกรอกข้อมูลของโปรแกรม Zotero ข้อมูลที่ต้องกรอกก็ได้แก่ ชื่อสื่อ (ชื่อหนังสือ,ชื่อหัวข้อวิทยานิพนธ์, ชื่องานวิจัย), ปีที่ตีพิมพ์, ผู้แต่ง ฯลฯ ตามที่เห็นจากภาพด้านล่างเลยครับ(รูป)อย่างไรก็ตามวิธีนี้ เป็นวิธีการที่ผู้เขียนไม่แนะนำครับ เพราะเมื่อยมือ เสียเวลามานั่งพิมพ์ ซึ่งไม่ต่างอะไรกับการทำ reference ด้วยวิธี manual เลยครับ แต่ที่สอนเพราะเผื่อไปเจอสื่อที่ไม่มีในระบบฐานข้อมูลออนไลน์ แบบนั้นก็จำเป็นต้องพิมพ์มือเอาครับ

 

2. นำเข้าข้อมูลจากฐานข้อมูลออนไลน์ เป็นวิธีที่ผู้เขียนแนะนำเป็นอย่างยิ่งครับ เพราะสะดวก ง่ายดาย รวดเร็วมาก ซึ่งก็มีด้วยกันสองวิธีครับ

2.1 ค้นหาด้วยเลข id โดยปกติแล้ว งานวิจัย หรืองานวิชาการที่เรานำมาใช้อ้างอิง (โดยเฉพาะทางด้านสาธารณสุข) ที่เรามักค้นมาจาก PubMed นั้น มักจะมีเลข ID กำกับอยู่ ซึ่งเรียกว่า PubMedID หรือ ISSN ซึ่งถ้าหากเรารู้เลขนี้ ก็สามารถดึงข้อมูลเข้ามายังโปรแกรม Zotero ได้ทันที

ลองมองไปทางด้านบนของโปรแกรม เราจะเห็นรูปปากกาและมีเครื่องหมายบวกอยู่ข้างๆ

เมื่อคลิก จะมีแถบๆ หนึ่งโผล่ออกมา ตรงนี้ให้เราใส่เลข PubMed ID ได้เลย ใส่เสร็จก็กดปุ่่ม Enter

 

รอสักครู่

ถ้าเลขนั้นตรงกับรหัส PubMed ID โปรแกรม Zotero ก็จะทำการดึงข้อมูลของสื่อนั้นๆมาให้ทันทีครับ

 

2.2 ดึงข้อมูลจากเว็บไซต์

ให้เราลองเข้าเว็บไซต์ www.pubmed.com แล้วลองค้นข้อมูลดู เมื่อผลการค้นหาออกมาแล้ว ลองสังเกตดูที่ช่อง URL จะพบว่ามีเครื่องหมายรูปแฟ้มโผล่ออกมา ให้ลองคลิกดู

 

จะปรากฎหน้าต่างให้เราเลือกผลการค้นหาที่ต้องการ ซึ่งตรงนี้เราสามารถคลิกติ๊กถูกเฉพาะรายการที่เราต้องการได้ หรือคลิกที่ Select All เพื่อนำเข้าข้อมูลทั้งหมด เมื่อเลือกข้อมูลเสร็จแล้ว ให้คลิกที่ปุ่ม OK เพื่อนำเข้าข้อมูล

 

จะพบว่า โปรแกรม Zotero ดึงข้อมูลผลการค้นหาทั้งหมดที่เราคลิกเลือกมาเก็บไว้ในโปรแกรม

 

แต่ถ้าหากเราต้องการข้อมูลเพียงแค่ข้อมูลเดียว เราก็สามารถคลิกเข้าไปในผลการค้นหานั้น จะเห็นว่าจากรูปแฟ้มสีเหลือง จะกลายเป็นรูปกระดาษสีขาวแทน ก็ให้คลิกที่รูปกระดาษนี้ โปรแกรม Zotero ก็จะดึงข้อมูลนี้มาเพียงข้อมูลเดียวครับ

 

2.3 นำเข้าข้อมูลจากไฟล์

วิธีนี้ เป็นการนำเข้าข้อมูลจากเว็บไซต์ที่ให้ดาวน์โหลดไฟล์เพื่อนำไปทำ citation (เว็บไซต์ห้องสมุดคุณหญิงหลงฯของ ม.อ.ก็มี) หลายๆ ท่านที่เคยใช้โปรแกรม citation มาก่อน เช่น Endnote, Reference manager จะทราบว่าโปรแกรมสามารถนำเข้าไฟล์ข้อมูลจากไฟล์นามสกุล .bib หรือนามสกุลอื่นๆที่โปรแกรมรองรับเข้ามาได้ Zotero ก็เช่นกัน

เข้าไปยังเว็บไซต์ที่ให้บริการดาวน์โหลดไฟล์ข้อมูล (ยกตัวอย่าง เช่น opac.psu.ac.th)

ก่อนอื่นก็ให้เข้าค้นในเว็บไซต์ห้องสมุดคุณหญิงหลงฯ ก่อน เมื่อได้หนังสือหรือสื่อที่ต้องการแล้ว ให้คลิกเข้าไปในผลการค้นหานั้นๆ สังเกตดูจะมีปุ่มเป็นรูป diskette พร้อมคำว่า”ส่งออก” ให้คลิกเลยครับ

 

เข้าสู่หน้าจอการส่งออกไฟล์ ให้คลิกที่รูปแบบที่จะส่งออกเป็นแบบ ReferBibIX แล้วคลิกที่รูปแผ่น diskette ที่มีคำว่า”ส่งออก” อีกครั้งครับ (สังเกตด้านล่างจะมีรายการหนังสือที่เราส่งออกอยู่ ให้แน่ใจว่ากล่องสี่เหลี่ยมด้านหน้ามีเครื่องหมายติ๊กถูกอยู่ด้วยนะครับ)

 

จะขึ้นหน้าจอสำหรับ Save As ไฟล์ขึ้นมา ให้เราทำการ Save ไฟล์ตามวิธีการปกติเลยครับ

เมื่อได้ไฟล์มาแล้ว ถ้าหากเรานำเข้าข้อมูลไปยัง Zotero เลย ข้อมูลที่ถูกส่งไปยังโปรแกรมจะเป็นภาษาต่างดาว ให้เราทำการเปิดไฟล์ขึ้นมาด้วยโปรแกรม Notepad จากนั้นให้ทำการ Save As

 

ที่ด้านล่างของหน้าจอ Save As จะมีเมนูชื่อ Encoding อยู่ ให้เราทำการเลือกรูปแบบการเข้ารหัสเป็นแบบ UTF-8 แล้วทำการบันทึกไฟล์ตามปกติ

 

ไปที่โปรแกรม Zotero คลิกปุ่มรูปเฟืองและเลือกเมนูแรกซึ้งชื่อว่า"นำเข้า" ดังในภาพ

 

โปรแกรมจะให้เราทำการเลือกไฟล์ที่จะนำเข้า ให้เราไปคลิกเลือกไฟล์ที่ดาวน์โหลดมาเก็บในเครื่องเมื่อสักครู่

 

โปรแกรมจะทำการดึงข้อมูลจากไฟล์ดังกล่าวมาเก็บไว้ ให้เรานำไปใช้งานได้ตามต้องการ

 

พิเศษ การส่งออกข้อมูลในโปรแกรม Zotero ของเราไปใช้ยังเครื่องอื่น

หรือให้แก่ผู้อื่น เหมาะกับเวลาที่เราใช้งานโปรแกรม Zotero ในคอมพิวเตอร์เครื่องอื่นๆ หรือมีผู้อื่น ขอข้อมูลจากเรา

1. คลิกขวาที่ชื่อข้อมูลที่เราต้องการส่งออก แล้วคลิกเลือก "ส่งออกรายการที่เลือก"

 

2. หรือในกรณีที่ต้องการส่งออกทั้งแฟ้มข้อมูล ก็สามารถไปคลิกขวาที่แฟ้มที่ต้องการส่งออก แล้วคลิกเลือก "ส่งออกคอลเล็กชั่น"

3. จะปรากฎกล่องข้อความเล็กๆ ขึ้นมา ตรงจุดนี้จะมีรายละเอียดดังนี้ครับ 1. รูปแบบ ตรงนี้จะเป็นการเลือกรูปแบบไฟล์ที่จะส่งออกไป ในกรณีที่จะส่งไปให้โปรแกรม Zotero ด้วยกันใช้ ผมแนะนำให้ใช้รูปแบบที่ชื่อ Zotero RDF แต่หากจะส่งไปใช้กับโปรแกรม reference อื่นๆ แนะนำเป็นรูปแบบ BibTex ครับ 2. ช่องเล็กๆ ที่ให้ติ๊กถูกสองช่องนั้น หากติ๊กถูกลงไป จะเป็นการแนบหมายเหตุที่เรากำหนดเองและไฟล์ที่ติดมากับข้อมูลไปด้วยครับ (เรามักจะได้ไฟล์มาด้วย เวลาดึงข้อมูลที่ทางเจ้าของงานวิจัยแจกจ่ายงานวิจัยให้ใช้ฟรีๆ) ตรงนี้ก็แล้วแต่ครับ ถ้าอยากจะเอาไฟล์หรือหมายเหตุไปด้วยก็ติ๊กถูกไปเลยครับ แต่ถ้ากลัวรกคอมพิวเตอร์ของท่าน ก็อาจจะละไว้ได้ครับ

4. คลิกที่ปุ่ม OK จะปรากฎหน้าต่างมาให้เราเลือกเซฟไฟล์ที่จะส่งออก ให้เราเลือกที่ๆเราต้องการ แล้วกดปุ่ม "Save" เพื่อทำการบันทึกไฟล์ครับ(รูป)

5. เมื่อได้ไฟล์มาแล้ว เราก็สามารถนำไฟล์นี้ไปนำเข้าด้วยโปรแกรม Zotero ที่อยู่กับคอมพิวเตอร์อีกเครื่องหนึง ได้ตามวิธีในหัวข้อที่ 3 เลยครับ

สำหรับตอนนี้จบเพียงเท่านี้ครับ ตอนหน้าจะเป็นขั้นตอนการทำบรรณานุกรมซักทีนะครับ หลังจากที่ปล่อยให้รอมาหลายตอน

10 02 2020    735

Share this article:

  lineLogo 

Facebook comment: